Kerstboom met kat, hond of peuter: zo zet je hem veilig neer

Leestijd ongeveer 8 minuten

Begin met de plek

De plek van de boom bepaalt een groot deel van het risico. Een paar vuistregels:

• Zet hem in een hoek of nis. Een boom die met twee kanten tegen een muur staat, kan minder makkelijk omvallen en heeft minder kanten waar een kat of kind aan kan trekken.
• Houd afstand van meubels om op te springen. Een kat springt via een bank, plank of dressoir de boom in. Zet de boom daarom op een vrije plek, ver genoeg van klimmogelijkheden.
• Vermijd looproutes. Een boom in een doorgang wordt vaker aangeraakt en omgestoten. Kies een rustig deel van de kamer.
• Let op stopcontacten. Zorg dat snoeren en stekkers niet toegankelijk zijn voor nieuwsgierige neuzen of tandjes.
• Houd afstand van warmtebronnen. Verwarming, haard en kaarsen horen niet in de buurt van de boom, ook niet voor de veiligheid van dieren en kinderen.

Wil je de boom echt buiten bereik zetten? Gebruik dan een hoge tafel of een afgesloten ruimte, bijvoorbeeld met een traphekje of een kinderveilig hek rond de boom. Zo creëer je een vaste afscheiding die het ook voor dieren moeilijker maakt.

Een stabiele boom is een veilige boom

Het grootste risico is een omvallende boom. Een kat die erin klimt of een kind dat eraan trekt, kan hem makkelijk kantelen. Doe daarom het volgende:

1. Kies een stevige standaard. Zie ons artikel over het kiezen van een kerstboomstandaard voor de details. Een brede, zware voet is de basis.
2. Zet de boom recht en draai gelijkmatig vast. Een scheefstaande boom wiebelt sneller.
3. Verdeel het gewicht. Zware ballen horen dicht bij de stam, lichte aan de buitenkant.
4. Zet hem vast aan de muur of het plafond. Sommige mensen bevestigen de boom met een stuk onzichtbaar draad of een band aan een haak in de muur of het plafond. Doe dit alleen op een veilige manier: gebruik geen scherp draad, kijk dat er niets kan doorsnijden en let op dat een kind of dier er niet in verstrikt raakt.
5. Kies een lagere boom. Een kleinere of tafelmodel boom is makkelijker te beheersen, zeker met jonge kinderen.

Test de stabiliteit voordat je gaat versieren. Duw voorzichtig tegen de boom en kijk hoe hij reageert. Beweegt hij veel, pas dan de opstelling aan.

Wat hang je in de onderste tak?

Dit is waar de meeste ongelukken beginnen. Kinderen en dieren kunnen alles pakken dat op hun hoogte hangt. Een eenvoudige regel: de onderste halve meter van de boom is voor onbreekbare dingen. Dat betekent:

• Hang geen glazen ballen, kwetsbare hangers of kleine onderdelen op lage hoogte.
• Kies onbreekbare ballen van kunststof of stof in de onderste takken.
• Gebruik geen kleine, losse versiering die een kind of dier kan inslikken, zoals kralen, snoepjes of knoopjes.
• Gebruik stevige haken of knoop de versiering vast met lint. Scherpe metalen haken kunnen letsel veroorzaken.
• Hang kostbare of persoonlijke ornamenten hoog, buiten bereik.

Voor katten zijn glimmende dingen aantrekkelijk. Een bungelende slinger of lint kan de speelse neiging oproepen. Vermijd daarom lange slierten die over de vloer slepen of makkelijk kunnen worden opgegeten.

Lametta, slingers en lint

Dunne, glimmende slierten zoals lametta zijn voor veel dierenartsen een bekend risico bij katten en honden. Als een dier ze doorslikt, kunnen ze in het maag-darmkanaal problemen veroorzaken. Gebruik ze daarom liever niet als je huisdieren hebt. Kies in plaats daarvan voor stoffen linten die stevig zijn vastgemaakt aan de takken, of voor slingers die je goed vastzet en niet laat hangen.

Wat voor lint je kiest, hang het altijd op een manier dat dieren er niet aan kunnen trekken. Lange uiteinden bij de onderkant van de boom kun je beter opruimen. Hetzelfde geldt voor kleine kinderen: lange linten kunnen om de nek of vingers raken.

Verlichting en snoeren veilig houden

Elektrisch is waar het in een huishouden met dieren en kinderen het meest oplet:

• Gebruik LED-verlichting, die minder warm wordt dan oudere lampjes.
• Controleer snoeren op beschadigingen en vervang kapotte exemplaren.
• Houd stekkers en verlengsnoeren buiten bereik, bijvoorbeeld achter de boom of in een afgesloten kabelgoot.
• Gebruik een schakelaar of tijdklok, en haal de stekker eruit bij vertrek en tijdens de nacht.
• Voorkom dat een kat of hond aan het snoer kan kauwen. Sommige mensen gebruiken kabelbeschermers, maar lees altijd de aanwijzingen van de fabrikant.

Lees ook ons artikel over een brandveilige kerstboom voor aanvullende tips over verlichting en verwarming.

Water en naalden

Bij een echte boom in een standaard met water ligt een extra risico op de loer. Dieren kunnen uit de standaard drinken. Dat water kan hars, bacteriën of eventuele toevoegingen bevatten en is niet geschikt als drinkwater. Dek de standaard daarom af met een kerstboomrok of een deksel, of zet de boom in een standaard met een afgesloten reservoir. Voeg geen middelen aan het water toe zonder te weten of ze veilig zijn voor dieren en kinderen.

Naalden zijn vaak scherp en kunnen irriteren als dieren of kinderen ze eten of erop trappen. Veeg regelmatig op en houd de vloer rond de boom schoon. Een kat die naalden eet, kan maagklachten krijgen. Als je merkt dat een dier regelmatig aan de boom knaagt, kan een kunstboom een betere keuze zijn.

Een kunstkerstboom als alternatief

Een kunstboom heeft geen water en verliest geen naalden. Dat maakt hem voor veel gezinnen met dieren of kleine kinderen praktisch. Maar ook hier gelden voorzorgsmaatregelen: zorg dat de boom stabiel staat, dat kinderen of dieren niet aan losse takken trekken en dat ze geen stukjes kunnen afbijten. Controleer ook of de boom goed in elkaar zit. Sommige goedkope bomen hebben losse delen die kunnen losraken. Kies een boom die stevig is en een zware voet heeft.

Een veilige ‘speelzone’ rond de boom

Soms is het handig om een duidelijke zone rond de boom in te richten. Leg een kleed neer dat de naalden opvangt, zet een lage afscheiding rond de voet en maak duidelijk dat dit het gebied van de boom is. Voor peuters kan een kinderhekje of laag hek om de boom heen een goed hulpmiddel zijn. Voor katten werkt een afscheiding van bijvoorbeeld een stevig bloemenhekje soms goed als eerste barrière, maar wees voorbereid dat een kat er ook overheen springt. Het gaat erom dat je de eerste dagen laat zien dat de boom niet bedoeld is om mee te spelen, en dat je het gedrag bijstuurt met aandacht en geduld.

Giftige planten en versiering die je beter vermijdt

Naast de boom zelf zijn er allerlei dingen die in december het huis binnenkomen en risico's kunnen opleveren. Bepaalde kamerplanten en sierstukken die bij kerst horen, zoals de kerstster, maretak en hulst, kunnen voor huisdieren en kinderen irriterend of schadelijk zijn als ze ervan eten. Zet ze buiten bereik en vraag bij twijfel je dierenarts, apotheker of huisarts om advies. Hetzelfde geldt voor chocolade, rozijnen en bepaalde noten die rond kerst veel in huis zijn: ze zijn voor honden en katten niet geschikt en horen niet onder de boom te liggen. Cadeaus met voedsel, zoals chocolade, kun je beter hoog opbergen tot het moment van uitpakken.

Het uitpakken van cadeaus en de boom

Onder de boom liggen vaak cadeaus, en dat kan de aandacht van dieren en kinderen trekken. Papier, lint en kleine onderdelen zijn gevaarlijk als ze worden opgegeten. Ruim het inpakmateriaal direct op na het uitpakken en leg kleine onderdelen weg. Cadeaus met batterijen, zoals knoopcelbatterijen in speelgoed of elektronica, vragen extra aandacht: die horen zeker niet in handen of bek van jonge kinderen of huisdieren. Laat cadeaus voor kleine kinderen bij voorkeur niet te lang onder de boom liggen.

Wat als je kat of hond toch in de boom klimt?

Dit gebeurt, vooral bij jonge dieren. Je kunt het gedrag beïnvloeden:

• Geef een alternatief. Bied een krabpaal of klimmeubel aan, ver weg van de boom, zodat de kat een goede plek heeft om te klimmen.
• Maak de boom minder aantrekkelijk. Sommige katten vinden de geur van citrus onprettig. Je kunt bijvoorbeeld sinaasappelschillen onder de boom leggen. Dit werkt niet bij alle katten, en niet alle geuren zijn veilig, dus controleer vooraf bij je dierenarts.
• Gebruik een barrière. Een traphekje, bloemenhekje of kippengaas rond de voet maakt het lastiger om dichtbij te komen.
• Kijk toe in het begin. Laat dier en boom niet de eerste dagen onbeheerd bij elkaar.
• Beloon goed gedrag. Prijs je hond of kat als hij de boom met rust laat.

Peuters en kleine kinderen

Peuters willen alles aanraken. Jonge kinderen kunnen glas, kleine onderdelen en lichtjes in hun mond stoppen. Leer ze vroeg dat de boom een kijkding is, maar zie dat ook als een realistisch proces: een peuter van twee zal de boom willen aanraken. Hang daarom de onderste helft vooral met stevige, grote, onbreekbare versiering en voorkom kleine delen. Zet de boom op een plek waar je hem in de gaten kunt houden, en gebruik eventueel een hekje.

Betrek oudere kinderen bij het versieren: laat ze hun eigen tak kiezen, zodat ze trots zijn op het resultaat en minder aan de rest zitten.

Wat doe je bij een incident?

Heeft je kind of huisdier iets doorgeslikt, een glazen bal stukgemaakt of een lichtsnoer doorgebeten? Blijf kalm. Haal het kind of dier van de boom weg, verwijder glas en stoppen indien mogelijk en bel zonder uitstel een huisarts of dierenarts. Wacht niet af als je vermoedt dat er iets in het lichaam zit. Zet bij een elektrisch probleem eerst de stroom uit voordat je iets aanraakt.

Afsluiting

Een kerstboom met huisdieren en kleine kinderen is prima te combineren, zolang je de risico's kent en ervoor zorgt dat de boom stabiel staat, de onderste takken onbreekbaar versierd zijn en snoeren en water buiten bereik blijven. Kijk de eerste dagen goed mee, pas aan waar nodig en geniet. Veiligheid betekent hier niet dat het saai moet, maar dat het gezellig en zorgeloos blijft.

Veelgestelde vragen